ត្រយ៉ងខ្លួនស

ត្រយ៉ងខ្លួនស ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា ស្មោញ (ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ៖ Threskiornis melanocephalus និងជាភាសាអង់គ្លេស៖ Black-headed ibis) គឺជាប្រភេទបក្សីទឹកមាឌធំមួយប្រភេទ ដែលមានប្រភពដើមនៅតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ)។ វាជាបក្សីងាយស្រួលចំណាំជាងគេ ដោយសារវាជាសត្វកុក ឬសត្វស្មោញតែមួយគត់នៅក្នុងតំបន់នេះ ដែលមានខ្លួនពណ៌សសុទ្ធ ប៉ុន្តែមានក្បាល និងកទំពែកពណ៌ខ្មៅរលោង។

លក្ខណៈពិសេស និងជីវសាស្ត្រ

• រូបរាង៖ បក្សីពេញវ័យមានប្រវែងខ្លួនចន្លោះពី ៦៥ ដល់ ៧៦ សង់ទីម៉ែត្រ។ ពួកវាមានចំពុះវែងកោងចុះក្រោមពណ៌ខ្មៅ និងជើងវែងពណ៌ខ្មៅ។ នៅរដូវបន្តពូជ រោមខ្លួនពណ៌សរបស់វាអាចប្រែជាពណ៌ប្រផេះបន្តិច ឬមានឆ្នូតពណ៌លឿងនៅម្ដុំកន្ទុយ និងទ្រូង។ សត្វញីនិងសត្វឈ្មោលមានរូបរាងដូចគ្នា បេះបិទ។
• ចំណីអាហារ៖ ពួកវាប្រើចំពុះដ៏វែងកោងរបស់វា ដើម្បីចាក់កូររកចំណីនៅក្នុងដីភក់តាមតំបន់ដីសើម និងវាលស្រែ។ ពួកវាស៊ីត្រី កង្កែប ខ្ចៅ ខ្យង សត្វល្អិត និងជួនកាលស៊ីសត្វល្មូនតូចៗដូចជាកូនពស់ជាដើម។
• ទីជម្រក និងការបន្តពូជ៖ ពួកវារស់នៅតាមតំបន់ដីសើមទឹកសាប វាលភក់ និងតំបន់ព្រៃលិចទឹក ប៉ុន្តែវាក៏អាចរស់នៅតាមកន្លែងដែលមានការប្រែប្រួលដោយសារមនុស្សផងដែរ ដូចជាវាលស្រែ និងកន្លែងចាក់សំរាមជិតទីក្រុង។ ពួកវាធ្វើសំបុកនៅលើដើមឈើក្បែរប្រភពទឹក និងបង្កាត់ពូជនៅរដូវវស្សា។
• ស្ថានភាពអភិរក្ស៖ សត្វប្រភេទនេះត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ក្នុងបញ្ជីក្រហមរបស់អង្គការ IUCN ជាប្រភេទសត្វ "ជិតទទួលរងការគំរាមកំហែង" (Near Threatened)។ ចំនួនរបស់ពួកវាកំពុងតែថយចុះនៅទូទាំងពិភពលោក ដោយសារការបាត់បង់តំបន់ដីសើម ការប្រើប្រាស់គីមីក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងការបំផ្លាញទីជម្រកធម្មជាតិ។