ខ្លាឃ្មុំឆ្កែ

ប្រភេទខ្លាឃ្មុំតូចបំផុត ដែលមានចំណុចពណ៌មាសរាងកន្លះរង្វង់នៅលើទ្រូង

ខ្លាឃ្មុំឆ្កែ ឬ ខ្លាឃ្មុំព្រះអាទិត្យ (ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ៖ Helarctos malayanus) គឺជា ប្រភេទខ្លាឃ្មុំដែលមានទំហំតូចជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក។ វាមានប្រវែងខ្លួនចន្លោះពី ១ ទៅ ១,៥ ម៉ែត្រ និងមានទម្ងន់ត្រឹមតែ ២៥ ដល់ ៧០ គីឡូក្រាម ប៉ុណ្ណោះ។

នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ខ្លាឃ្មុំប្រភេទនេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា «ខ្លាឃ្មុំតូច» ឬ «ខ្លាឃ្មុំឆ្កែ» (ដោយសារតែរូបរាងតូច និងមុខមាត់ស្រដៀងនឹងសត្វឆ្កែ)។ ខាងក្រោមនេះជាព័ត៌មានលម្អិតអំពីសត្វខ្លាឃ្មុំតូច៖

ព័ត៌មានទូទៅ និងការចំណាត់ថ្នាក់

ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ៖ Helarctos malayanus

ស្ថានភាពអភិរក្ស (IUCN)៖ ងាយរងគ្រោះ (Vulnerable) - ចំនួនកំពុងធ្លាក់ចុះ

ចំណីអាហារ៖ ស៊ីគ្រប់មុខ (Omnivore) (សត្វល្អិត, ទឹកឃ្មុំ, ផ្លែឈើ)

អាយុកាល៖ អាចរស់បានរហូតដល់ ២៥ ទៅ ៣០ ឆ្នាំ (ក្នុងកន្លែងចិញ្ចឹម)

តំបន់រស់នៅ៖ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ (កម្ពុជា, ម៉ាឡេស៊ី, ឥណ្ឌូនេស៊ី, ឡាវ, ថៃ)

លក្ខណៈរូបរាង

សញ្ញាសម្គាល់នៅលើទ្រូង៖ ពួកវាមានដុំរោមពណ៌លឿងទុំ ពណ៌មាស ឬពណ៌ស រាងដូចវង់ព្រះចន្ទ ឬអក្សរ U នៅលើទ្រូង។ សញ្ញានេះមើលទៅដូចជាព្រះអាទិត្យកំពុងរះ ដែលជាប្រភពនៃឈ្មោះភាសាអង់គ្លេសរបស់វា (Sun bear)។ ស្នាមនៅលើទ្រូងនេះមានទម្រង់ខុសៗគ្នាទៅតាមខ្លាឃ្មុំនីមួយៗ។
រោម៖ មានរោមខ្លី រលោង និងមានពណ៌ខ្មៅរលើប ដើម្បីជួយការពារកម្ដៅថ្ងៃនៅក្នុងព្រៃទឹកភ្លៀងតំបន់ក្ដៅ។
អណ្តាត និងក្រញ៉ាំជើង៖ វាមានអណ្តាតវែងខ្លាំង (ចន្លោះពី ២៥ ដល់ ៤៦ សង់ទីម៉ែត្រ) និងមានក្រញ៉ាំជើងមុខវែង រាងដូចកណ្តៀវ សម្រាប់កោសរំលាយគល់ឈើពុកដើម្បីរកស៊ីសត្វល្អិត និងទឹកឃ្មុំ។ ដោយសារតែវាចូលចិត្តស៊ីទឹកឃ្មុំខ្លាំង គេក៏តែងតែហៅវាថា "ខ្លាឃ្មុំទឹកឃ្មុំ" (Honey bear) ផងដែរ។

បំលាស់ប្តូរ និងការរស់នៅ

មិនសម្ងំដេកក្នុងរដូវរងា (No Hibernation)៖ ដោយសារតែពួកវារស់នៅក្នុងតំបន់ក្ដៅសើម ដែលមានចំណីអាហារសម្បូរបែបពេញមួយឆ្នាំ ខ្លាឃ្មុំតូចមិនត្រូវការសម្ងំដេកពេញមួយរដូវរងាដូចខ្លាឃ្មុំនៅតំបន់ត្រជាក់ឡើយ។
ជំនាញឡើងដើមឈើ៖ ពួកវាជាសត្វដែលពូកែឡើងដើមឈើខ្លាំងណាស់ និងចំណាយពេលភាគច្រើននៅលើដើមឈើ ដើម្បីសម្រាក ហាលថ្ងៃ ឬធ្វើសម្បុកសម្រាប់ដេកនៅកម្ពស់ខ្ពស់ៗ។
ពេលវេលាសកម្មភាព៖ ជាទូទៅពួកវាអាចរកស៊ីទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ប៉ុន្តែនៅក្នុងតំបន់ដែលមានការរំខានពីមនុស្សខ្លាំង ពួកវានឹងប្ដូរមកសកម្មតែនៅពេលយប់វិញ។

ការគំរាមកំហែង និងការអភិរក្សនៅកម្ពុជា

ការបាត់បង់ជម្រក៖ ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើដើម្បីយកដីធ្វើកសិកម្ម និងការកាប់ឈើខុសច្បាប់ បានធ្វើឱ្យជម្រកធម្មជាតិរបស់ពួកវារួញតូចទៅៗ។
ការបរបាញ់ខុសច្បាប់៖ ខ្លាឃ្មុំតូចរងគ្រោះខ្លាំងពីការដាក់អន្ទាក់ និងការបរបាញ់ដើម្បីយកសាច់ ក្រញ៉ាំជើង និង ប្រមាត់ សម្រាប់ធ្វើជាឱសថបុរាណ។ ក្រៅពីនេះ កូនខ្លាឃ្មុំតូចៗជារឿយៗត្រូវបានគេចាប់យកមកចិញ្ចឹមជាសត្វលម្អខុសច្បាប់ បន្ទាប់ពីមេរបស់វាត្រូវបានព្រានព្រៃសម្លាប់។
ការការពារ៖ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា អង្គការសង្គ្រោះសត្វព្រៃនានា ដូចជា អង្គការសម្ព័ន្ធមិត្តសត្វព្រៃ (Wildlife Alliance) និង អង្គការ Free the Bears បានបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលសង្គ្រោះ និងថែរក្សាសត្វព្រៃ (ដូចជានៅភ្នំតាម៉ៅ) ដើម្បីសង្គ្រោះ ព្យាបាល និងស្តារលទ្ធភាពសត្វខ្លាឃ្មុំទាំងនេះឱ្យរស់នៅក្នុងព្រៃធម្មជាតិវិញ។