ក្ងោកបៃតង

ក្ងោកបៃតង (ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ៖ Pavo muticus) គឺជាប្រភេទបក្សីកំពុងរងការគំរាមកំហែងយ៉ាងខ្លាំង ដែលមានប្រភពដើមនៅក្នុងព្រៃត្រូពិចនៃតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងភាគខាងត្បូងប្រទេសចិន។ សត្វនេះក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ក្ងោកជ្វា ហើយវាក៏ជាបក្សីតំណាងជាតិរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាផងដែរ។

លក្ខណៈរូបរាងកាយ

ខុសពីក្ងោកឥណ្ឌា (ក្ងោកខៀវ) ដែលញីនិងឈ្មោលមានរូបរាងខុសគ្នាដាច់ស្រឡាញ់ ក្ងោកបៃតងញីនិងឈ្មោលមានរូបរាងស្រដៀងគ្នាខ្លាំងណាស់៖

• ពណ៌សម្បុរ៖ ទាំងញីទាំងឈ្មោលមានរោមករលោងស្រស់ស្អាតពណ៌បៃតងចាំង ដើមទ្រូងពណ៌បៃតងលាយមាស និងមានកំប៉ោយលើក្បាលដុះត្រង់ទៅលើជានិច្ច។
• កន្ទុយ (ភ្នែន)៖ ចំណុចខុសគ្នាធំបំផុតគឺក្ងោកឈ្មោលមានភ្នែនកន្ទុយវែងអន្លាយសម្រាប់ពង្រីកពពាក់ពពូនញ៉ែញី ដែលមានរោមជាង ២០០ សរសៃ អមដោយកញ្ចុំរោមរាងដូចកែវភ្នែកចាំងៗ។ ចំណែកក្ងោកញីគ្មានភ្នែនកន្ទុយវែងនេះទេ ប៉ុន្តែមានរោមពណ៌បៃតងចាំងនៅកន្ទុយខ្លីរបស់វា។
• សញ្ញាសម្គាល់លើផ្ទៃមុខ: ពួកវាមានស្បែកពណ៌ខៀវស្រាលនៅជុំវិញភ្នែក និងមានថ្ពាល់ពណ៌លឿងទុំយ៉ាងច្បាស់។
• ទំហំខ្លួន៖ វាជាបក្សីដែលមានមាឌធំ។ ប្រវែងខ្លួនសរុបរបស់ក្ងោកឈ្មោលពេញវ័យ (គិតទាំងភ្នែនកន្ទុយ) មានចន្លោះពី ១៨០ ដល់ ២៤៥ សង់ទីម៉ែត្រ និងមានទម្ងន់ចន្លោះពី ៣.៨៥ ដល់ ៥ គីឡូក្រាម។

ជម្រក និងទម្លាប់រស់នៅ

• ចំណីអាហារ៖ ពួកវាជាសត្វស៊ីចំណីគ្រប់មុខដោយកាយរកនៅលើដី (ដូចជា គ្រាប់រុក្ខជាតិ ផ្លែឈើ សត្វល្អិត និងសត្វល្មូនតូចៗ) នៅក្នុងព្រៃចំហ និងតែងតែរស់នៅក្បែរប្រភពទឹក។
• ការទុំដេក៖ ទោះបីជាពួកវារកស៊ីនៅលើដីនៅពេលថ្ងៃក៏ដោយ ក៏ពួកវាហើរទៅទុំដេកនៅលើចុងឈើខ្ពស់ៗពី ១០ ដល់ ១៥ ម៉ែត្រនៅពេលយប់ ដើម្បីការពារខ្លួនពីសត្វសាហាវ។
• ការស្រែកយំ៖ ជាទូទៅពួកវាស្ងាត់ស្ងៀមនៅពេលថ្ងៃ ប៉ុន្តែដងខ្លួនឈ្មោលតែងតែស្រែកយំលាន់ឮខ្លាំងៗ និងគ្រលួចគួរឱ្យអាណិតនៅពេលព្រលឹម និងព្រលប់ ដើម្បីប្រកាសពីអាណាចក្ររបស់វា និងហៅហ្វូងញី។

ស្ថានភាពអភិរក្ស

ក្ងោកបៃតងត្រូវបានចាត់បញ្ចូលក្នុងបញ្ជីក្រហមរបស់អង្គការ IUCN ជាប្រភេទសត្វ "កំពុងរងគ្រោះថ្នាក់ជិតផុតពូជ" (Endangered)។ កាលពីមុន ពួកវាមានវត្តមានយ៉ាងច្រើននៅទូទាំងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នចំនួនរបស់វាបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក។

សព្វថ្ងៃនេះ ទីជម្រកដ៏ធំនិងសំខាន់ចុងក្រោយបង្អស់របស់ពួកវា គឺស្ថិតនៅក្នុងខេត្តភាគខាងជើង និងភាគខាងកើតនៃប្រទេសកម្ពុជា (ដូចជាក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី និងព្រះវិហារ) ព្រមទាំងផ្នែកខ្លះនៃប្រទេសវៀតណាម និងថៃ។ ការរស់រានមានជីវិតរបស់ពួកវាកំពុងរងការគំរាមកំហែងដោយសារការបាត់បង់ព្រៃឈើ ការបរបាញ់ខុសច្បាប់ដើម្បីយកសាច់និងរោម និងការលួចប្រមូលពងរបស់វា។