មាន់គ្រិច

មាន់គ្រិច (Helmeted Guineafowl) ដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រថា Numida meleagris គឺជាបក្សីដើរលើដីដែលមានឌុបខ្លួនធំ មានប្រភពដើមមកពីតំបន់អាហ្វ្រិកក្រោមវាលខ្សាច់សាហារ៉ា (Sub-Saharan Africa)។ វាល្បីល្បាញខ្លាំងដោយសារមានដុំពកឆ្អឹងដូចមួកនៅលើក្បាល និងមានរោមអុជៗដូចគ្រាប់ជី។

លក្ខណៈរូបរាង

• ទំហំ៖ មានប្រវែងពី ៥៣ ដល់ ៥៨ សង់ទីម៉ែត្រ និងមានទម្ងន់ប្រហែល ១,៣ ដល់ ១,៨ គីឡូក្រាម។
• ពណ៌រោម៖ គ្របដណ្តប់ដោយរោមពណ៌ប្រផេះក្រម៉ៅ ឬពណ៌ខ្មៅ ដែលមានអុជៗពណ៌សតូចៗស្មើគ្នាពេញខ្លួន។
• ក្បាល៖ ក្បាលទំពែកគ្មានរោម មានស្បែកពណ៌ខៀវ ឬស មានសាច់យារពណ៌ក្រហមនៅក្រោមថ្គាម និងមានពកឆ្អឹងពណ៌លឿងស្រអាប់ ឬពណ៌ត្នោត (ដូចមួក) នៅពីលើក្បាល។

ឥរិយាបថ និងការរស់នៅ

• ភាពជាហ្វូង៖ ជាសត្វចូលចិត្តរស់នៅជាហ្វូងធំៗ ចន្លោះពី ១៥ ដល់ ៤០ ក្បាល នៅក្រៅរដូវពងកូន ហើយជួនកាលអាចប្រមូលផ្តុំគ្នារហូតដល់រាប់រយក្បាល។
• ការធ្វើចលនា៖ ជាបក្សីរត់លើដីល្បឿនលឿន ដែលអាចរត់បានល្បឿនរហូតដល់ ៣៥ គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង ដោយពួកវាចូលចិត្តរត់ជាងហើរ លើកលែងតែពេលមានអាសន្នទើបហើរឡើងលើ។
• ការដេក៖ ពួកវាហើរឡើងទៅទុំដេកនៅលើដើមឈើខ្ពស់ៗនៅពេលយប់ ដើម្បីគេចពីសត្វសាហាវ។
• សំឡេង៖ ល្បីខាងមានសំឡេងស្រែកខ្លាំងៗ គ្រោតគ្រាត និងឮខ្លាំង (ឮដូចជា "កេក-កេក-កេក-ក្រកៗ") ដែលដើរតួជាប្រព័ន្ធប្រកាសអាសន្នធម្មជាតិ។

របបអាហារ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី

• ស៊ីចំណីចម្រុះ៖ ពួកវាដើរកាយដីរកស៊ីគ្រាប់រុក្ខជាតិ មើមឈើ ស្មៅ ឫសឈើ ព្រមទាំងសត្វល្អិតដូចជា ពីងពាង ខ្ទួយ ជន្លេន និងដង្កែ។
• ផលប្រយោជន៍កសិកម្ម៖ ជារឿយៗត្រូវបានគេចិញ្ចឹមនៅក្នុងកសិដ្ឋានដើម្បីកម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃ ព្រោះពួកវាស៊ីដង្កែ កណ្តូប និងសត្វល្អិតបំផ្លាញដំណាំក្នុងបរិមាណយ៉ាងច្រើន។

ការចិញ្ចឹម និងការចែកចាយ

• ប្រវត្តិ៖ ត្រូវបានផ្សាំងឱ្យក្លាយជាសត្វចិញ្ចឹមដំបូងដោយជនជាតិរ៉ូម៉ាំងបុរាណ ហើយបច្ចុប្បន្នត្រូវបានគេចិញ្ចឹមយ៉ាងទូលំទូលាយដើម្បីយកសាច់ ពង និងធ្វើជា "សត្វយាមផ្ទះ" ព្រោះពួកវានឹងស្រែកខ្លាំងៗនៅពេលឃើញអ្នកប្លែកមុខ។
• ការរីករាលដាល៖ បច្ចុប្បន្នមានវត្តមានទាំងជាសត្វចិញ្ចឹម និងសត្វព្រៃនៅតាមតំបន់ West Indies, អាមេរិកខាងជើង, អាមេរិកខាងត្បូង, អូស្ត្រាលី និងអឺរ៉ុប។