ភេខ្លួនរលោង

សត្វភេខ្លួនរលោង (ភាសាអង់គ្លេស៖ Smooth-coated otter, ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ៖ Lutrogale perspicillata) គឺជាប្រភេទសត្វភេទឹកសាបដែលមានដើមកំណើតនៅតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ)។ វាជាប្រភេទសត្វភេដែលមានទំហំធំជាងគេបំផុតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារតែមានរោមរលោងរលីង ចូលចិត្តរស់នៅជាហ្វូង និងមានភាពឆ្លាតវៃខ្ពស់ក្នុងការសហការគ្នាដើម្បីរកចំណី។

លក្ខណៈរូបរាង

• រោម៖ ដូចឈ្មោះរបស់វាអញ្ចឹង រោមរបស់វាខ្លី ម៉ដ្ត និងរលោងជាងភេប្រភេទផ្សេងទៀត។ ផ្នែកខ្នងមានពណ៌ត្នោតចាស់ ឬត្នោតក្រម៉ៅ ហើយផ្នែកពោះមានពណ៌ប្រផេះស្រាល ឬពណ៌ផ្ទៃមេឃស្រាល។
• ភិនភាគសម្គាល់៖ វាមានក្បាលរាងមូល ច្រមុះគ្មានរោម (រាងដូចពេជ្រ ឬអក្សរ "V" ត្រឡប់ចុះក្រោម) និងមានប្រអប់ជើងធំដែលមានភ្នាសម្រាមស្អិតជាប់គ្នា (ដូចជើងទា) ព្រមទាំងមានក្រចកស្រួច។ កន្ទុយរបស់វាមានលក្ខណៈសំប៉ែតខុសពីភេដទៃ ដែលជួយធ្វើជាចង្កូតយ៉ាងល្អនៅពេលហែលទឹក។
• ទំហំ និងទម្ងន់៖ ភេពេញវ័យមានទម្ងន់ចន្លោះពី ៧ ដល់ ១១ គីឡូក្រាម និងមានប្រវែងខ្លួនសរុបទាំងកន្ទុយរហូតដល់ ១.៣ ម៉ែត្រ។

រៀបរាប់ពីការរស់នៅ និងចំណីអាហារ

សត្វភេខ្លួនរលោងមានលក្ខណៈសង្គមខ្ពស់ណាស់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងភេប្រភេទផ្សេងទៀតដែលចូលចិត្តរស់នៅឯកោ។ ពួកវាចូលចិត្តរស់នៅជាក្រុមគ្រួសារតូច-ធំ (ចន្លោះពី ៤ ដល់ ១០ក្បាល ឬច្រើនជាងនេះ) ដែលដឹកនាំដោយមេញីដ៏មានឥទ្ធិពលមួយក្បាល។ ពួកវាប្រស្រ័យទាក់ទងគ្នាជាប្រចាំដោយការបញ្ចេញសំឡេងប្លែកៗ ដូចជា សំឡេងគ្រលរ whistles និងសំឡេងស្រែកស្រដៀងនឹងកូនបក្សី។

នៅពេលរកចំណី ពួកវាច្រើនតែសហការគ្នាដេញកៀរហ្វូងត្រីជាលក្ខណៈរាងអក្សរ "V"។ ទោះបីជាអាហារចម្បងរបស់វាគឺត្រីក៏ដោយ ពួកវាក៏ស៊ី កង្កែប ក្ដាម បង្គា សត្វល្អិត កណ្តុរទឹក និងកូនបក្សីតូចៗផងដែរ។

ស្ថានភាពអភិរក្ស

សត្វភេខ្លួនរលោងត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ចូលជាប្រភេទសត្វ "រងការគំរាមកំហែង" (Vulnerable - VU) នៅក្នុងបញ្ជីក្រហមរបស់អង្គការ IUCN (IUCN Red List)។ ចំនួនរបស់ពួកវាកំពុងតែធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងដោយសារតែ៖

• ការបាត់បង់ទីជម្រក៖ ការបំផ្លិចបំផ្លាញ និងការប្រែប្រួលនៃតំបន់ដីសើម ព្រៃលិចទឹក និងព្រៃកោងកាង។
• ការបំពុលបរិស្ថាន៖ ការហូរចូលនៃសារធាតុគីមីកសិកម្ម និងកាកសំណល់ប្លាស្ទិកទៅក្នុងប្រភពទឹក។
• ការជួញដូរខុសច្បាប់៖ ការបរបាញ់ដើម្បីយកស្បែក និងរោមដ៏ទន់រលោងរបស់វា និងការជួញដូរយកទៅធ្វើជាសត្វចិញ្ចឹម (Exotic pet trade)។

នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ភេខ្លួនរលោងត្រូវបានការពារដោយច្បាប់ ហើយយើងអាចជួបប្រទះពួកវានៅតាមតំបន់បឹងទន្លេសាប ទន្លេមេគង្គ និងតំបន់ការពារនានាដូចជាជួរភ្នំក្រវាញជាដើម។