បង្គួយយក្ស

បង្គួយយក្ស (Iguana) គឺជាពូជបង្គួយដ៏ធំ មានឈាមត្រជាក់ (Ectothermic) និងជាសត្វស៊ីរុក្ខជាតិជាអាហារចម្បង ដែលមានប្រភពដើមនៅតំបន់ត្រូពិច និងតំបន់ក្បែរខ្សែអេក្វាទ័រនៃអាមេរិកកណ្តាល អាមេរិកខាងត្បូង ប្រទេសម៉ិកស៊ិក និងតំបន់សមុទ្រការីបៀន។

លក្ខណៈពិសេស និងកាយវិភាគវិទ្យា (Key Characteristics and Anatomy)

• ទំហំ និងទម្ងន់៖ ពេលធំពេញវ័យ វាអាចមានប្រវែងចាប់ពី ១,២ ដល់ ១,៨ ម៉ែត្រ (៤ ទៅ ៦ ហ្វីត រួមទាំងកន្ទុយវែងរបស់វា) និងមានទម្ងន់ចន្លោះពី ៤ ដល់ ៨ គីឡូក្រាម (៩ ទៅ ១៧ ផោន) អាស្រ័យលើប្រភេទ និងភេទរបស់វា។
• បន្លាខ្នង (Dorsal Spines)៖ មានជួរជួរមានបន្លាដូចធ្មេញរណាដែលអាចបត់បែនបានរត់តាមបណ្តោយខ្នង និងកន្ទុយ ដែលជួយក្នុងការការពារខ្លួន និងការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពរាងកាយ។
• យុថ្កាក ឬធ្លាក់ក (The Dewlap)៖ ជាស្បែកធ្លាក់យ៉ាងធំនៅក្រោមចង្ការបស់វា ប្រើសម្រាប់ទាក់ទងគ្នា បង្ហាញអំណាចការពារទឹកដី និងជួយសម្រួលសីតុណ្ហភាពរាងកាយ។
• ភ្នែកទីបី ឬភ្នែកកណ្តាលក្បាល (The Parietal Eye)៖ ជាស្រកាពណ៌ស្រាលតូចមួយនៅលើកំពូលក្បាល (ជារឿយៗគេហៅថា "ភ្នែកទីបី") ដែលអាចចាប់យកបម្រែបម្រួលពន្លឺ និងស្រមោល ដើម្បីដឹងមុនពីសត្វ شکារដែលមកពីខាងលើ។
• ការបន្សាំខ្លួនដើម្បីការពារខ្លួន (Defensive Adaptations)៖ ពួកវាមានកន្ទុយដ៏មានឥទ្ធិពលដូចរំពាត់ដែលអាចដាច់ចេញរួចដុះឡើងវិញ ឬប្រើសម្រាប់រំពាត់វាយនៅពេលមានការគំរាមកំហែង ព្រមទាំងមានក្រញ៉ាំជើង និងធ្មេញដ៏មុតស្រួច។

ប្រភេទចម្បងៗនៃអាយគួណា (Major Types of Iguanas)

• អាយគួណាពណ៌បៃតង (Green Iguana - Iguana iguana)៖ ជាប្រភេទដែលគេស្គាល់ច្រើនជាងគេ និងទូទៅបំផុត។ ពួកវាល្បីខាងរស់នៅលើដើមឈើ មានសមត្ថភាពហែលទឹកយ៉ាងពូកែ និងពេញនិយមខ្លាំងក្នុងអាជីវកម្មលក់សត្វចិញ្ចឹមប្លែកៗ។
• អាយគួណាសមុទ្រ (Marine Iguana - Amblyrhynchus cristatus)៖ ជាសត្វរស់នៅតែមួយគត់នៅលើកោះកាឡាប៉ាហ្គូស (Galápagos Islands) វាជាបង្គួយតែមួយគត់នៅលើលោកដែលរកស៊ីក្នុងមហាសមុទ្រ ដោយស៊ីសារាយសមុទ្រជាអាហារ និងមានសមត្ថភាពកណ្តាស់បញ្ចេញជាតិអំបិលដែលលើសចេញពីរាងកាយ។
• អាយគួណាពណ៌ខៀវ (Blue Iguana - Cyclura lewisi)៖ ជាប្រភេទសត្វកំពុងប្រឈមនឹងការជិតផុតពូជយ៉ាងខ្លាំង ដែលមានរស់នៅតែនៅលើកោះ Grand Cayman ប៉ុណ្ណោះ ដោយវាមានលក្ខណៈពិសេសត្រង់ពណ៌ខៀវស្រស់ឆើតឆាយ។
• អាយគួណាកន្ទុយបន្លា (Spiny-Tailed Iguana - Ctenosaura)៖ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាបង្គួយមួយក្នុងចំណោមបង្គួយដែលរត់លឿនបំផុតនៅលើផែនដី ដោយមានកន្ទុយជាថ្នាក់ៗមានបន្លា និងមានល្បឿនរត់លឿនស្លេវ។

ទីជម្រក និងការរស់នៅ (Habitat and Behavior)

• ការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព (Thermoregulation)៖ ដោយសារវាជាសត្វឈាមត្រជាក់ អាយគួណាត្រូវពឹងផ្អែកលើប្រភពកំដៅពីបរិស្ថាន។ ពួកវាចំណាយពេលភាគច្រើនក្នុងមួយថ្ងៃដើម្បីសំដិលថ្ងៃនៅលើមែកឈើ ឬផ្ទាំងថ្ម ដើម្បីបង្កើនសីតុណ្ហភាពរាងកាយសម្រាប់ជួយដល់ការរំលាយអាហារ។
• របបអាហារ (Diet)៖ ទោះបីជាកូនអាយគួណាទើបនឹងកើតជួនកាលស៊ីសត្វល្អិត ឬសត្វឥតឆ្អឹងកងតូចៗដើម្បីទទួលបានប្រូតេអ៊ីនបន្ថែមក៏ដោយ ប៉ុន្តែនៅពេលវាធំពេញវ័យ ពួកវានឹងប្តូរមកស៊ីតែរុក្ខជាតិសុទ្ធសាធ ដូចជា ស្លឹកឈើ ផ្កា និងផ្លែឈើ។
• ការចូលចិត្តទឹក (Water Affinity)៖ ប្រភេទភាគច្រើនរស់នៅជិតប្រភពទឹក ដោយពួកវាច្រើនតែលោត ឬមុជទឹកចុះពីលើមែកឈើចូលទៅក្នុងស្ទឹង ឬស្រះផ្ទាល់តែម្តង ដើម្បីគេចចេញពីសត្វប្រមាញ់។