ក្រៀល

សត្វក្រៀល (Sarus Crane) គឺជាបក្សីហើរបានខ្ពស់ជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក ដែលខ្លះអាចមានកម្ពស់រហូតដល់ ១,៨ ម៉ែត្រ។ លក្ខណៈសម្គាល់ដ៏លេចធ្លោរបស់វា គឺមានខ្លួនពណ៌ប្រផេះស្រាល កាត់ជាមួយក្បាល និងកផ្នែកខាងលើពណ៌ក្រហមឆ្អៅដែលគ្មានរោម។

លក្ខណៈពិសេស និងសកម្មភាពរស់នៅ

• ស្មោះត្រង់មួយជីវិត៖ សត្វក្រៀលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាបក្សីដែលមានគូស្រករតែមួយមួយជីវិត (មិនប្តូរគូ)។ នៅក្នុងវប្បធម៌មួយចំនួន ពួកវាជានិមិត្តរូបនៃភាពស្មោះត្រង់ក្នុងជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍។
• របាំញ៉ែគ្នា៖ គូរបស់វាបង្កើនចំណងស្នេហ៍ដោយការស្រែកឆ្លើយឆ្លងគ្នា និងធ្វើកាយវិការរាំយ៉ាងរស់រវើក ដូចជាការអោនក្បាល លាតស្លាប និងលោតឡើងលើអាកាស។
• ការធ្វើសំបុកធំៗ៖ ពួកវាមិនសូវបំផ្លាស់ទីលំនៅទៅឆ្ងាយ (មិនមែនជាបក្សីទេសន្តរប្រវេសន៍) ដូចក្រៀលប្រភេទផ្សេងទៀតឡើយ។ នៅរដូវវស្សា ពួកវាបង្កើតសំបុកពងកូនជាកោះបណ្តែតទឹកយ៉ាងធំពីដើមត្រែង និងស្មៅ ដែលមានអង្កត់ផ្ចិតរហូតដល់ជាង ២ ម៉ែត្រ។
• ចំណីអាហារ៖ ពួកវាប្រើចំពុះវែងពណ៌ប្រផេះ مرمر ដើម្បីកាយរកមើមរុក្ខជាតិ ឫសឈើ សត្វល្អិត ល្មូនតូចៗ និងខ្យង ខ្ចៅ នៅតាមតំបន់ដីសើម។

អំបូរ និងដែនជម្រក

សត្វក្រៀលត្រូវបានបែងចែកជាបីអំបូរធំៗទៅតាមតំបន់ភូមិសាស្ត្រ៖

• សត្វក្រៀលឥណ្ឌា (A. a. antigone)៖ រស់នៅភាគខាងជើង និងពាយព្យនៃប្រទេសឥណ្ឌា នេប៉ាល់ និងប៉ាគីស្ថាន។ ពួកវាចូលចិត្តរស់នៅតំបន់វាលស្មៅសើម និងវាលស្រែ។
• សត្វក្រៀលភូមិភាគខាងកើត (A. a. sharpii)៖ រស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មីយ៉ាន់ម៉ា ឡាវ និងវៀតណាម។ ពួកវាចូលចិត្តរស់នៅតាមព្រៃរបោះស្ងួត និងវាលស្មៅលិចទឹកតាមរដូវ។
• សត្វក្រៀលអូស្ត្រាលី (A. a. gillae)៖ រស់នៅភាគខាងជើង និងភាគឦសាននៃប្រទេសអូស្ត្រាលី។

ស្ថានភាពអភិរក្ស

បច្ចុប្បន្ន សត្វក្រៀលត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ចូលជាប្រភេទសត្វ ងាយរងគ្រោះ (Vulnerable) នៅក្នុងបញ្ជីក្រហមរបស់អង្គការ IUCN។ ចំនួនរបស់ពួកវាបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូចិន រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ហើយវាបានផុតពូជបាត់ទៅហើយនៅក្នុងប្រទេសចិន ថៃ ម៉ាឡេស៊ី និងហ្វីលីពីន (ទោះបីជាមានការលែងសាកល្បងឡើងវិញនៅប្រទេសថៃក៏ដោយ)។

ហានិភ័យចម្បងដែលគំរាមកំហែងដល់សត្វក្រៀល រួមមានការបាត់បង់តំបន់ដីសើមដោយសារការបំលែងទៅជាដីកសិកម្ម ការបំពុលដោយថ្នាំកសិកម្ម ការប៉ះទង្គិចជាមួយខ្សែបណ្តាញអគ្គិសនី និងការលួចប្រមូលពង ឬកូនរបស់វា។ នៅប្រទេសកម្ពុជា អង្គការការពារសត្វព្រៃដូចជា WCS និងដៃគូនានា កំពុងធ្វើការយ៉ាងសកម្មជាមួយសហគមន៍មូលដ្ឋាន ដើម្បីការពារតំបន់ដីសើមសំខាន់ៗ (ដូចជាទឹកដីសើមអានលង់ព្រីង និងបឹងព្រែកល្ពៅ) សម្រាប់ជាជម្រកប្រកបដោយសុវត្ថិភាពដល់ពួកវា។