ចៀម

ចៀម (ភាសាអង់គ្លេស៖ Sheep / ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ៖ Ovis aries) គឺជាសត្វចតុប្បាទរំពារ ដែលត្រូវបានមនុស្សចិញ្ចឹមជាលក្ខណៈបសុសត្វតាំងពីបុរាណកាលមក ដើម្បីយកកាត់រោម សាច់ និងទឹកដោះ។ ពួកវាជាសត្វដំបូងៗបង្អស់ដែលត្រូវបានមនុស្សយកមកផ្សាំងឱ្យស៊ាំនឹងការចិញ្ចឹម កាលពីប្រហែល ១១,០០០ ឆ្នាំមុននៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ហើយបច្ចុប្បន្នមានចំនួនចៀមស្រុកជាង ១.២ ប៊ីលីយែន (១,២០០ លាន) ក្បាល នៅទូទាំងពិភពលោក។

ពាក្យហៅសម្គាល់ និងលក្ខណៈជីវសាស្ត្រ

ការហៅឈ្មោះសត្វចៀមជាភាសាអង់គ្លេសមានការបែងចែកទៅតាមអាយុ និងភេទដូចជា៖

• Ewe: សត្វចៀមញីពេញវ័យ
• Ram: សត្វចៀមឈ្មោលពេញវ័យ (មិនទាន់គ្រៀវ)
• Wether: សត្វចៀមឈ្មោលដែលបានគ្រៀវរួច
• Lamb: កូនចៀមដែលមានអាយុក្រោម ១ ឆ្នាំ

ចៀមមានក្រពះចែកជា ៤ ថត ដែលជួយឱ្យពួកវាអាចរំលាយអាហារជាប្រភេទស្មៅ និងរុក្ខជាតិរឹងៗបានតាមរយៈការក្អែរមកទំពារសារជាថ្មី (ទំពារអៀង)។ ខណៈពេលដែលចៀមព្រៃមានរោមគ្រើមៗ ចៀមស្រុកដែលឆ្លងកាត់ការបង្កាត់ពូជរាប់រយឆ្នាំមានរោមក្រាស់ និងដុះវែងរហូត ដែលតម្រូវឱ្យមានការកាត់រោមជារៀងរាល់ឆ្នាំ។

ចំណុចគួរឱ្យកត់សម្គាល់ និងវៃឆ្លាតរបស់ចៀម

ផ្ទុយពីការគិតរបស់មនុស្សមួយចំនួនដែលយល់ថាចៀមជាសត្វស្លូតបូត ឬមិនសូវដឹងអី ការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្របង្ហាញថាពួកវាមានខួរក្បាលវៃឆ្លាត និងការចងចាំល្អ៖

• ចំណាំមុខបានច្បាស់៖ ចៀមអាចចំណាំ និងចងចាំមុខចៀមផ្សេងទៀតយ៉ាងហោចណាស់ ៥០ ក្បាល និងមុខមនុស្សចំនួន ១០ នាក់ រហូតដល់ទៅ ២ ឆ្នាំ។ ពួកវាក៏អាចដឹងពីអារម្មណ៍ និងចូលចិត្តផ្ទៃមុខញញឹមជាងមុខខឹង។
• គំហើញជុំវិញខ្លួន៖ ប្រស្រីភ្នែករាងចតុកោណកែងរបស់វា ជួយឱ្យវាអាចមើលឃើញទិដ្ឋភាពជុំវិញខ្លួនបានជិត ៣៦០ ដឺក្រេ ដែលធ្វើឱ្យវាអាចដឹងពីសត្វសាហាវពីក្រោយខ្នងដោយមិនបាច់ងាកក្បាលឡើយ។
• ការរស់នៅជាហ្វូង៖ ចៀមជាសត្វចូលចិត្តរស់នៅជាក្រុម។ បើវានៅដាច់ដោយឡែកតែឯង វានឹងស្ត្រេស និងធ្លាក់ទឹកចិត្ត។ ពួកវាក៏មានការបង្កើតមិត្តភក្តិនៅក្នុងហ្វូង និងជួយការពារគ្នាទៅវិញទៅមកផងដែរ។

ផលិតផលដែលទទួលបានពីចៀម

• រោមចៀម (Wool): ជាសរសៃអំបោះសត្វដែលគេប្រើប្រាស់ច្រើនជាងគេលើលោក សម្រាប់ធ្វើជាសម្លៀកបំពាក់រក្សាកម្តៅ។ ពូជចៀមដែលល្បីខាងផ្តល់រោមទន់ល្អជាងគេគឺ ចៀម Merino។
• សាច់ចៀម: គេបែងចែកឈ្មោះសាច់វាទៅតាមអាយុ ដោយសាច់បានពីកូនចៀមហៅថា Lamb (មានតម្លៃថ្លៃ និងទន់) រីឯសាច់បានពីចៀមធំពេញវ័យហៅថា Mutton។
• ទឹកដោះ៖ ទឹកដោះចៀមមានសារធាតុរឹងខ្ពស់ ដែលគេនិយមយកទៅធ្វើជាហ្វ្រូម៉ង់ (Cheese) ល្បីៗដូចជា Roquefort, Pecorino Romano និង Feta ជាដើម។